Αύριο είναι η Κυριακή των Βαΐων, και μπαίνουμε στην τελική
ευθεία για τις προετοιμασίες της Μεγάλης Εβδομάδας, και του Πάσχα των
ορθόδοξων.
Στις έρευνες που κάνω κατά καιρούς σχετικά με το Βυζάντιο,
ανακαλύπτω πως πολλά έθιμα, όπως και αυτό του Πάσχα, έχουν ρίζες πολύ παλιές,
και κυρίως ρίζες από τη Βυζαντινή περίοδο.
Διαβάζοντας χτες το βράδυ κάποιο βιβλίο, συνέλεξα τις
παρακάτω όμορφες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες.
Οι περισσότερες
πηγές αναφέρονται κυρίως στο 10ο ως 13ο
αιώνα. Τίποτα δεν αποκλείει βέβαια κάποια περίοδο πριν ή μετά.
Στις προετοιμασίες λοιπόν του Πάσχα, περιλαμβάνονταν το
ασβέστωμα των τοίχων των σπιτιών, ή το βάψιμό τους σε διάφορα χρώματα.
Η σκέψη γειτονιών, χωριών, πόλεων, της Πόλης της ίδιας, μέσα
στα χρώματα και στη φρεσκάδα του ασβέστη, είναι κάτι που με ταξιδεύει.
Τα δάπεδα στο εσωτερικό των σπιτιών, μετά από τον καθαρισμό
τους, στρώνονταν με κλαδιά λεμονιάς , δενδρολίβανου, δάφνης και άλλων. Η
αίσθηση του πράσινου μέσα στην οικεία και τα αρώματα πρέπει να ήταν κάτι το
υπέροχο!
Γυναίκες, άντρες και παιδιά, ετοίμαζαν τα καινούρια και
όμορφα ρούχα τους για τη χαρμόσυνη μέρα της Λαμπρής. Ήταν γι' αυτούς η γιορτή
της ψυχικής ανάτασης, οπότε έπρεπε να τη γιορτάσουν όσο πιο επίσημα και
ευπρεπώς γινόταν.
Και σήμερα, ειδικά αν ανατρέξουμε στα παιδικά μας χρόνια, θα
θυμηθούμε με πόση χαρά φορούσαμε, τα καινούρια ανοιξιάτικα ρούχα για την
Ανάσταση και το Πάσχα.
Τα κτίρια και οι δρόμοι φωταγωγούνταν. Δινόταν διαταγή για
φωτοχυσίες στα σπίτια.
Κι εγώ θυμάμαι πάντα, όπως πηγαίναμε για την εκκλησία το
βράδυ, να είναι όλα τα σπίτια φωταγωγημένα.
Μετά τη δεύτερη Ανάσταση, οι εκκλησιαζόμενοι αντάλλαζαν
φιλιά. Ακριβώς όπως κάνουμε και τώρα, γενιά τη γενιά από τότε.
Στο γιορτινό τραπέζι της Λαμπρής υπήρχαν πολλά κρέατα, και
άφθονα άλλα φαγώσιμα που κατέλυαν τη νηστεία. Η λέξη Λαμπρή εξάλλου προέρχεται
από το ρήμα "λαμπρεύω", που σημαίνει καταλύω τη νηστεία, Εξέχουσα
θέση τραπέζι είχε και η λαμπροκουλούρα, στην οποία έμπηγαν κόκκινα αυγά.
Τα αυγά βάφονταν κόκκινα συμβολίζοντας το αίμα του Χριστού, αλλά και κατά μια άλλη θεωρία, το αίμα των αμνών από τη σφαγή τους, όταν οι
Ιουδαίοι το χρειάστηκαν για να βάψουν γύρω και πάνω από τις πόρτες, ώστε να μη
δεχθούν το μένος των Αγγέλων. Οπότε έτσι δικαιολογείται και η βρώση των αμνών
την ημέρα της Λαμπρής.
Τα αυγά εκτός από κόκκινα πολλές φορές στολίζονταν και με
"ξόμπλιασμα", μια τεχνική διακόσμησης πάνω στα αυγά, με κερί ή φύλλα.
Αυτή διακόσμηση απεικόνιζε φύση, ή ευλαβικά σύμβολα.
Ακολουθεί η σύγκρουση (τσούγκρισμα) των αυγών. Το αυγό συμβολίζει τη ζωή. Σπάζοντας το
κέλυφος αναδύεται το κλωσόπουλο, όπως αναδύθηκε από τον τάφο ο Κύριος.
Το βράδυ της Ανάστασης επίσης, τοποθετούσαν αυγά και άρτους
στους τάφους των νεκρών τους.
Η γιορτινή ατμόσφαιρα κρατούσε και μετά το Πάσχα, καθ'
όλη την εβδομάδα της Διακαινησίμου.
Επίσης δινόταν χάρη σε φυλακισμένους με ελαφρά παραπτώματα.
Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου την Κέρκυρα, μέχρι αρκετά
πρόσφατα, υπήρχε το έθιμο του μαρκαρίσματος των θυρών με το αίμα των αμνών.
Επίσης στην Κρήτη, φτιάχνουν κουλούρες με την τεχνική του ξομπλιάσματος, και το
αποτέλεσμα είναι εκπληκτικό. Μια κουλούρα έργο τέχνης.
Αυτά ήταν ότι μπόρεσα να καταγράψω, στο λιγοστό ποιοτικό
χρόνο που έχω.
Εύχομαι σε όλους χρόνια πολλά, καλή Ανάσταση, και καλό
Πάσχα!
Υ.γ: Οι εικόνες ai διαμορφώθηκαν από τις παραπάνω
πληροφορίες.
Οι υπόλοιπες είναι από εγχειρίδια που δείχνουν σκηνές
παρόμοιες με αυτές της περιόδου του Πάσχα.
Οι πληροφορίες μου είναι αό το βιβλίο:
"Βυζαντινών βίος
και πολιτισμός" του Φαίδωνος Κουκουλέ
